Het verschil tussen ferro- en non-ferrometalen

Metalen verdeel je grofweg in twee groepen: ferro- en non-ferrometalen. Het verschil zit in de samenstelling, maar heeft ook te maken met andere kenmerken, zoals sterkte, gewicht en corrosiebestendigheid. Wil je weten welk metaal geschikt is voor jouw project? Dan is het verstandig om de eigenschappen van beide groepen te kennen.

Wat betekent ferro?

Het woord ‘ferro’ komt van het Latijnse woord ‘ferrum’. Dit betekent ijzer. IJzer is een metaalsoort, net als koper, goud, zilver en tin. Het wordt gehaald uit erts in onder andere West-Europa, Noord-Amerika en Rusland. Het woord ‘ferro’ wordt vaak gebruikt in samenstellingen, zoals ferrolegering en ferrotitanium. Maar het wordt dus ook gebruikt in het woord ferrometaal.

Wat is ferrometaal?

Het belangrijkste kenmerk van een ferrometaal is dat het voor meer dan 50% uit ijzer bestaat. IJzer moet dus het hoofdbestanddeel zijn. Zulke metalen zijn over het algemeen zeer stevig en hard en beschikken over een hoge treksterkte. Hierdoor worden deze metaalsoorten vaak gebruikt voor grote constructies en bouwwerken. Ook hun magnetisme is een typisch kenmerk. Daarbij zijn de meeste ferrometalen magnetisch en hebben ze een hoge hittebestendigheid. Deze combinatie van kenmerken maakt ze geschikt voor uiteenlopende toepassingen.

Ferrometalen hebben echter ook nadelen. Ze zijn over het algemeen niet goed bestand tegen corrosie, al zijn er ook uitzonderingen zoals smeedijzer en roestvrij staal. Verder geleiden ferrometalen matig elektriciteit.

Voorbeelden van ferrometalen

Enkele voorbeelden van ferrometalen zijn:

• IJzer: het meest voorkomende ferrometaal en legt de basis voor ieder ander ferrometaal.
• Staal: sterk en veelzijdig inzetbaar. Het is een legering van ijzer en koolstof.
• Kobalt: hard en hittebestendig. Dit wordt veel gebruikt in elektronica en zware industrie.
• Nikkel: corrosiebestendig en een belangrijk bestanddeel van roestvrij staal.
• Gietijzer: hard en bros. Wordt gebruikt voor pannen en machineonderdelen.
• Smeedijzer: heeft een laag koolstofgehalte, waardoor het van nature roestbestendig is.
• Roestvrij staal: bevat over het algemeen chroom en molybdeen, wat het bestand maakt tegen corrosie.

Toepassingen van ferrometalen

Door hun sterkte en hardheid kom je ferrometalen overal tegen. In de bouw worden bijvoorbeeld staal en gietijzer gebruikt voor bruggen, wolkenkrabbers en woongebouwen. De automotive sector gebruikt ze voor autoframes, carrosseriepanelen, motorblokken en remschijven. Verder bestaan veel machineonderdelen en gereedschap uit ferrometaal. Een boorhamer moet bijvoorbeeld stevig genoeg zijn om moeiteloos door beton of steen te boren. In de afvalverwerking hebben perscontainers een stalen behuizing om grote hoeveelheden bedrijfsafval samen te persen. Wil je weten hoe zo'n systeem in de praktijk werkt? Lees dan meer informatie over perscontainers.

Wat is non-ferrometaal?

Bij een non-ferrometaal is ijzer juist niet het hoofdbestanddeel. Hierbij ligt het aandeel van ijzer onder de 50 procent. Deze metalen zijn meestal niet-magnetisch en over het algemeen minder sterk. Titanium is hier echter een uitzondering op. Wel zijn non-ferrometalen lichter en van nature veel beter bestand tegen corrosie en geleiden ze elektriciteit doorgaans uitstekend.

Voorbeelden van non-ferrometalen

De bekendste voorbeelden van non-ferrometalen zijn:

• Koper: een uitstekende elektrische geleider. Dit wordt veel gebruikt in elektro en bekabeling.
• Lood: zwaar en zacht. Van oudsher wordt dit gebruikt voor dakbedekking en afvoerpijpen.
• Aluminium: licht en corrosiebestendig. Dit metaal is populair in de luchtvaart en verpakkingen.
• Zink: staat bekend om zijn sterke weerstand tegen corrosie. Dit wordt gebruikt in staal als bescherming tegen roest.
• Brons: een legering van koper en tin. Dit is hard en wordt meer als decoratie gebruikt.
• Messing: een legering van koper en zink. Dit wordt gebruikt voor kranen en sierwerk.
• Titanium: sterk én licht. Dit indrukwekkende metaal is onmisbaar in de lucht- en ruimtevaart.
• Goud: zeer geleidend en vrijwel ongevoelig voor corrosie. Dit wordt gebruikt in elektronica en hiervan worden sieraden en decoratie gemaakt.
• Zilver: de beste geleider van alle metalen. Net als goud wordt zowel decoratief als in elektronica gebruikt.

Toepassingen van non-ferrometalen

Ook non-ferrometalen zie je in bijna iedere branche terug. Vanwege het lage gewicht gebruikt de luchtvaart aluminium, magnesium en titanium voor vliegtuigen en andere lichtgewichtconstructies. Koper en aluminium vormen daarnaast de kern van kabels en contacten. Ga je met elektriciteit werken? Weet dan wel wat het verschil is tussen wisselstroom en gelijkstroom. Ook bij stroomopslag kom je non-ferrometalen tegen. Een autoaccu bevat bijvoorbeeld ook vaak lood.

Als bescherming tegen corrosie brengen fabrikanten vaak een laagje aan, zoals galvaniseren, vertinnen en chromateren. Ook dichter bij huis kom je non-ferrometalen tegen. Daken gemaakt van lood of zink gaan vaak tientallen jaren mee. Daken zijn vaak bedekt met keramische en betonnen dakpannen. Ook afvoerpijpen en dakgoten worden regelmatig van zink of koper gemaakt.

De belangrijkste verschillen op een rij

Om een overzichtelijk beeld te geven, zie je hieronder een tabel met de verschillen tegen elkaar. Dit zijn algemene kenmerken. Houd er dus rekening mee dat er uitzonderingen zijn.

Waarom is dit belangrijk om te weten?

Weet je welk type metaal je voor je hebt? Dan kies je sneller de juiste manier van verwerken en weet je wat je aan de levensduur hebt. Bij roestvrij staal hoef je bijvoorbeeld niet apart te beschermen tegen corrosie. Onbehandeld staal heeft die bescherming juist wel nodig, anders roest het versneld.

Ook de keuze voor gereedschap of een perscontainer hangt samen met deze eigenschappen. Omdat ferrometalen zo sterk en hard zijn, kun je machineonderdelen en een boorhamer erop vertrouwen. Een lichtgewicht non-ferrometaal zoals aluminium past juist beter bij de lucht- en ruimtevaart, waar elke kilo telt.

Dit onderscheid werkt ook door in de prijs. Het titanium uit een vliegtuig is doorgaans duurder dan het staal uit een brug of perscontainer. Dat komt vooral door hogere winnings- en bewerkingskosten.

Ten slotte speelt het onderscheid een rol bij recyclen. Ferrometalen zijn met een magneet eenvoudig te scheiden van non-ferrometalen, wat het sorteerproces versnelt. Benieuwd hoe metalen daarna verwerkt worden? Lees meer over het verschil tussen mechanische en chemische recycling.Veelgestelde vragen

Veelgestelde vragen

Wat is het belangrijkste verschil tussen ferro- en non-ferrometalen?
Bij ferrometalen is ijzer het hoofdbestanddeel, bij non-ferrometalen niet.

Waarom roest roestvrij staal niet, terwijl het toch een ferrometaal is?
Roestvrij staal bevat toevoegingen zoals chroom en molybdeen. Die vormen een beschermend laagje tegen corrosie.

Hoe herken je snel of een metaal ferro of non-ferro is?
Test het met een magneet. Trekt het metaal aan, dan gaat het vrijwel altijd om een ferrometaal.